Có bao giờ bạn cảm thấy mọi thứ cứ lặp đi lặp lại?
Bạn cảm thấy lo lắng, suy nghĩ quá nhiều, bực bội, không được lắng nghe hoặc không còn cảm thấy hạnh phúc trong mối quan hệ của mình. Bạn nhận ra có điều gì đó không ổn, nhưng rồi mọi chuyện lại tiếp diễn như cũ.
Bạn tự nhủ: "Chắc rồi mọi thứ sẽ khá hơn." Hay "Mình chỉ cần cố gắng thêm một chút."
Nhiều người tin rằng vấn đề nằm ở người bạn đời, ở hoàn cảnh hay ở thời điểm chưa phù hợp. Nhưng sau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, họ vẫn thấy mình quay trở lại đúng những cảm xúc cũ và những xung đột quen thuộc.
Nếu điều này đang xảy ra với bạn, rất có thể vấn đề không nằm ở việc bạn chưa cố gắng đủ. Điều đang giữ chân bạn có thể là những mô thức tâm lý và hành vi mà bạn chưa từng được học cách nhận diện.
Đó cũng là lý do vì sao thay đổi thực sự không bắt đầu từ việc tìm một người mới, mà bắt đầu từ việc hiểu chính mình.
Vì sao chúng ta vẫn ở lại trong những mối quan hệ khiến mình đau khổ?
Một trong những hiện tượng được nghiên cứu nhiều trong tâm lý học hành vi là Status Quo Bias – xu hướng con người duy trì hiện trạng, ngay cả khi hiện trạng đó khiến họ không hạnh phúc.
Điều này xảy ra vì não bộ không được thiết kế để tối đa hóa hạnh phúc. Chức năng quan trọng nhất của nó là giúp chúng ta tồn tại.
Bất kỳ sự thay đổi nào cũng đồng nghĩa với sự bất định. Và với não bộ, điều chưa biết thường được đánh giá là rủi ro hơn điều quen thuộc.
Chính vì vậy, nhiều người biết rằng mối quan hệ hiện tại không còn phù hợp nhưng vẫn lựa chọn ở lại. Không phải vì họ thiếu ý chí, mà vì nỗi sợ cô đơn, sợ mất mát, sợ phải bắt đầu lại hoặc sợ đối diện với những điều chưa biết đang vô thức điều khiển các quyết định của họ.
Nhận ra điều này không phải để biện minh cho việc tiếp tục chịu đựng, mà để hiểu rằng thay đổi không chỉ là một quyết định lý trí. Đó còn là quá trình vượt qua những cơ chế bảo vệ đã hình thành từ rất lâu trong não bộ.
Con người là sinh vật xã hội
Con người không được sinh ra để tồn tại một mình. Từ góc độ tâm lý học tiến hóa, chúng ta là sinh vật xã hội (social beings). Trong phần lớn lịch sử tiến hóa của loài người, việc thuộc về một nhóm đồng nghĩa với cơ hội sống sót cao hơn. Bị tách khỏi cộng đồng không chỉ mang ý nghĩa cô đơn mà còn đồng nghĩa với nguy hiểm.
Dù xã hội ngày nay đã thay đổi rất nhiều, não bộ vẫn giữ lại những cơ chế cổ xưa đó. Vì vậy, nhu cầu được kết nối, được yêu thương và được thuộc về vẫn là một trong những nhu cầu tâm lý cơ bản của con người.
Đó là lý do việc kết thúc một mối quan hệ thường không chỉ khiến chúng ta mất đi một người đồng hành. Nó còn có thể kích hoạt cảm giác bất an, sợ bị bỏ rơi, sợ cô đơn hoặc cảm giác mình không còn đủ giá trị. Những phản ứng này là điều rất bình thường và có cơ sở sinh học.
Tuy nhiên, chính nhu cầu được kết nối cũng có thể khiến chúng ta ở lại trong những mối quan hệ không còn lành mạnh. Chúng ta đôi khi nhầm lẫn giữa nỗi sợ mất kết nối với tình yêu, giữa sự quen thuộc với sự an toàn, hoặc giữa sự phụ thuộc với sự gắn bó.
Điều quan trọng không phải là từ bỏ nhu cầu được yêu thương. Điều quan trọng là học cách xây dựng những kết nối dựa trên sự tôn trọng, đồng thuận (Consent), an toàn và phát triển lẫn nhau, thay vì chỉ bám víu vào một mối quan hệ vì sợ phải ở một mình.
Khi làm hài lòng người khác trở thành cách để tồn tại
Một mô thức phổ biến khác là People Pleasing – xu hướng ưu tiên nhu cầu và cảm xúc của người khác hơn chính bản thân mình.
Những người mang mô thức này thường gặp khó khăn khi nói "không", cảm thấy có lỗi khi đặt ra giới hạn hoặc luôn cố gắng tránh mọi xung đột.
Họ không phải là những người yếu đuối.
Rất nhiều trường hợp, đây là cơ chế thích nghi được hình thành từ tuổi thơ hoặc từ những trải nghiệm trước đó, khi việc làm hài lòng người khác từng giúp họ nhận được sự chấp nhận, tình yêu hoặc tránh khỏi xung đột.
Theo thời gian, mô thức ấy khiến họ dần đánh mất khả năng nhận diện nhu cầu của chính mình. Họ tiếp tục ở trong những mối quan hệ không còn phù hợp, chấp nhận những điều khiến bản thân không thoải mái và tin rằng hy sinh là điều kiện để được yêu thương.
Đó không phải là tình yêu lành mạnh. Đó là một mô thức sinh tồn.
Consent - Sự đồng thuận không chỉ dành cho BDSM
Một trong những hiểu lầm phổ biến là cho rằng Consent (đồng thuận) chỉ liên quan đến BDSM hoặc hoạt động tình dục.
Thực tế, Consent là nền tảng của mọi mối quan hệ lành mạnh.
Consent có nghĩa là bạn có quyền đồng ý, từ chối, thay đổi quyết định hoặc dừng lại bất cứ lúc nào mà không phải chịu áp lực, thao túng hay sợ bị trừng phạt.
Trong cộng đồng BDSM, Consent được xem là nguyên tắc cốt lõi bởi quyền lực chỉ thực sự tồn tại khi được trao đi một cách tự nguyện và có hiểu biết.
Tuy nhiên, giá trị này không chỉ dừng lại trong một phiên chơi.
Consent cũng hiện diện trong cách chúng ta giao tiếp, đặt ra giới hạn, bày tỏ nhu cầu và tôn trọng sự khác biệt của nhau trong cuộc sống hằng ngày.
Nếu bạn luôn phải hy sinh bản thân để duy trì một mối quan hệ, rất có thể điều đang giữ hai người lại với nhau không phải là tình yêu, mà là nỗi sợ.
Điều thay đổi cuộc đời tôi không phải là sự mạnh mẽ
Tôi từng là người sợ làm người khác thất vọng.
Tôi từng cố gắng chiều lòng người mình yêu dù bản thân chưa thực sự sẵn sàng. Tôi từng chấp nhận những điều khiến mình không thoải mái chỉ để giữ lấy một mối quan hệ mà sau này tôi nhận ra vốn không còn phù hợp.
Có những trải nghiệm phải mất rất nhiều thời gian tôi mới đủ hiểu để gọi đúng tên của chúng: vượt qua ranh giới, thao túng cảm xúc và lạm dụng.
Điều thay đổi cuộc đời tôi không phải là một ngày thức dậy và trở nên mạnh mẽ.
Điều thay đổi tôi là khoảnh khắc tôi đủ trung thực để nhìn vào thực tế và thừa nhận rằng mình không hạnh phúc.
Chỉ khi dám đối diện với sự thật, chúng ta mới có thể bắt đầu thay đổi.
Trưởng thành là học cách đưa ra những lựa chọn có ý thức
Nhiều người cho rằng trưởng thành là trở nên độc lập hoặc không còn cần ai.
Theo tôi, trưởng thành là khả năng nhìn nhận thực tại một cách rõ ràng và đưa ra những lựa chọn dựa trên giá trị, nhu cầu và nhận thức của chính mình, thay vì bị dẫn dắt bởi nỗi sợ hay những tổn thương cũ.
Đó cũng là nền tảng của mọi mối quan hệ bền vững.
Bởi chúng ta không thể xây dựng một mối quan hệ lành mạnh nếu chưa hiểu mình đang mang theo những niềm tin, kỳ vọng và mô thức nào bước vào mối quan hệ đó.
Hành trình thay đổi bắt đầu từ việc hiểu chính mình
Nếu bạn muốn thay đổi cuộc đời mình, đừng bắt đầu bằng việc cố thay đổi người khác. Hãy bắt đầu bằng việc hiểu chính mình.
Trong các khóa học và chương trình tư vấn, tôi không đưa ra những lời khuyên chung chung hay những "công thức hạnh phúc".
Chúng ta bắt đầu bằng việc hiểu bản thân.
Đầu tiên là nhìn nhận thực tại một cách trung thực. Điều gì đang thực sự xảy ra? Điều gì là sự thật và điều gì chỉ là cách chúng ta diễn giải? Điều gì khiến chúng ta tiếp tục lặp lại cùng một lựa chọn?
Tiếp theo là thay đổi nhận thức thông qua việc hiểu về cơ chế hoạt động của não bộ, các kiểu gắn bó (Attachment Styles), niềm tin cốt lõi (Core Beliefs), cơ chế phòng vệ và những mô thức hành vi được hình thành từ quá khứ.
Sau đó là xây dựng những kỹ năng thực tế như thiết lập ranh giới cá nhân, giao tiếp nhu cầu, thực hành Consent, giải quyết xung đột và đưa ra quyết định có ý thức.
Khi nhận thức thay đổi, hành vi bắt đầu thay đổi. Và khi hành vi thay đổi đủ lâu, cuộc sống cũng sẽ thay đổi theo.
Bạn không cần được cứu. Bạn cần được trao công cụ.
Tôi không tin rằng bất kỳ ai có thể "cứu" cuộc đời của người khác.
Điều tôi tin là mỗi người đều có khả năng thay đổi nếu họ được tiếp cận đúng kiến thức, đúng phương pháp và một môi trường đủ an toàn để học hỏi.
Đó cũng là lý do tôi xây dựng các khóa học về tâm lý, mối quan hệ, Consent, BDSM và Power Dynamics dưới góc nhìn khoa học, giáo dục và thực hành.
Mục tiêu không phải để bạn trở thành một người "hoàn hảo", mà để bạn hiểu chính mình, xây dựng những mối quan hệ lành mạnh hơn và đưa ra những lựa chọn phù hợp với giá trị của bản thân.
Nếu bạn muốn học theo một lộ trình bài bản, các khóa học sẽ giúp bạn từng bước phát triển nhận thức và kỹ năng cần thiết.
Khoá học Ranh giới & Đồng thuận
Nếu bạn đang đối diện với một câu chuyện rất riêng và cần một không gian để được lắng nghe, phân tích và đồng hành, bạn có thể lựa chọn chương trình tư vấn 1-1.
Tư vấn 1-1 cùng Mistress Elena
Bạn không cần thay đổi toàn bộ cuộc đời chỉ sau một đêm.
Bạn chỉ cần đủ dũng cảm để thực hiện bước đầu tiên.
Bởi tự do không bắt đầu khi mọi vấn đề biến mất.
Tự do bắt đầu khi bạn có đủ nhận thức để lựa chọn con đường của chính mình.
Bạn không cô đơn. Hãy để tôi bước cùng bạn.